PortEuropa

Ukraiński i rosyjski są do siebie podobne w takim samym stopniu, jak polski i chorwacki. Czyli poza cyrylicą, mają nie tak wiele wspólnego ze sobą. Skąd wziął się mit o podobieństwie ukraińskiego do rosyjskiego – o tym w poniższym artykule.

Polak Ukraińca zrozumie, Rosjanin – nie

W czasach Związku Radzieckiego na Ukrainie język rosyjski był językiem państwowym, dlatego nawet dziś prawie każdy Ukrainiec zna i rozumie język wschodniego sąsiada. A w dużej części kraju to rosyjski, a nie ukraiński, jest najczęściej używanym językiem. Z drugiej strony, nawet mieszkańcy totalnie zrusyfikowanego Krymu doskonale rozumieją ukraiński, gdyż od 1990 roku jest to jedyny język państwowy na całej Ukrainie, w tym języku są wydawane wszelkie dokumenty, cała oficjalna informacja, wreszcie ukraińskojęzyczne są najpopularniejsze kanały telewizyjne. Z tego względu na Ukrainie oba języki często występują równolegle i nikogo nie dziwi sytuacja, kiedy w rozmowie jedna osoba posługuje się ukraińskim, a druga rosyjskim, i obaj rozmówcy doskonale się dogadują.

Obserwując te sytuacje można wysnuć wniosek, że oba języki są do siebie podobne. Tymczasem wcale tak nie jest. To, że ukraińskojęzyczni Ukraińcy rozumieją rosyjskojęzycznych współobywateli (i vice versa), wynika po prostu z tego, że prawie każdy mieszkaniec Ukrainy zna lepiej lub gorzej oba języki. Rosyjskiego nie znają tylko dzieci, mieszkające na Zachodniej lub Centralnej Ukrainie i wychowane w ukraińskojęzyczzych rodzinach, tym bardziej, że na Ukrainie nauka szkolna jest co do zasady prowadzona w języku oficjalnym.

Jeżeli ukraińskojęzyczny mieszkaniec Zachodniej Ukrainy spotka się z Rosjaninem, rozmowa odbywa się z reguły po rosyjsku, gdyż nawet sceptycznie nastawieni do Rosji lwowianie ten język znają (chociaż często go kaleczą). Ale w drugą stronę to nie działa. Rosjanin, który przyjeżdża do Lwowa, najzwyczajniej w świecie nie rozumie ukraińskojęzycznych napisów, a już tym bardziej osoby, która zwraca się do niego w języku Tarasa Szewczenki. Oczywiście co bardziej rozgarnięty Rosjanin niektórych słów się domyśli i załapie ogólny sens – tak samo jak Polak, który po raz pierwszy jedzie do Chorwacji, a wcześniej nie miał do czynienia z językiem chorwackim.

Podobnie jest w drugą stronę. Co prawda, nawet na Zachodniej Ukrainie, w której po ukraińsku mówi 95% społeczeństwa, język rosyjski jest powszechnie rozumiany, ze względu na wspomnianą już komunistyczną przeszłość. Ale już wśród urodzonych w Polsce czy Kanadzie Ukraińców, którzy nigdy nie żyli w Związku Radzieckim, jest inaczej. Osoby należące do mniejszości ukraińskiej w Polsce i posługujące się językiem polskim i ukraińskim rosyjskiego najzwyczajniej w świecie nie rozumieją (chyba, że się go uczyli np. w szkole).

Aby wyrobić sobie pewien pogląd na temat różnic między oboma językami, podamy przykłady podstawowych zwrotów grzecznościowych (w formacie: po polsku – po ukraińsku – po rosyjsku):

Dzień dobry – dobryj deń – zdrawstwujte
Do widzenia – do pobaczennia – do swidania
Dziękuję – diakuju – spasiba
Proszę – proszu / bud’ laska – pożałujsta
Przepraszam – pereproszuju / proszu probaczennia / probaczte / wybaczte – izwinitie
Zapraszam – zaproszuju – prygłaszaju

Chcesz się przekonać, jaki naprawdę jest język ukraiński? Zapisz się na bezpłatny internetowy kurs języka ukraińskiego.